Για το «Κάποτε θα 'ρθουν...» ή για την υπεράσπιση του παιδιού

Το τραγούδι του Παύλου Σιδηρόπουλου το ακούω από έφηβη. Τότε με γέμιζε με πείσμα να αντισταθώ σε όσους θα επεδίωκαν να παραβιάσουν την ελευθερία μου, με όπλιζε με δύναμη να προστατεύσω την ακεραιότητά μου. Μου έφερνε στο (νεανικό) μυαλό έναν απροσδιόριστο εχθρό, μια θολή εικόνα ανθρώπου που θα με πλησίαζε να με εξαπατήσει στην προσωπική μου ζωή ή τη θολή εικόνα μιας (κρατικής) εξουσίας που θα παραβίαζε με κάλπικα λόγια τα δικαιώματά μου.

Καθώς μεγάλωνα, το τραγούδι μού έδινε κι άλλα μηνύματα. Κυρίαρχο ήταν αυτό, το «Έχε το νου σου στο παιδί που κρύβεις μέσα σου...». Ευτυχώς για εμένα αυτό δεν ήταν κάτι δύσκολο, αφού τόσο η ιδιοσυγκρασία μου όσο η δουλειά μου – αργότερα και τα παιδιά μου – ευνοούσαν τη διατήρηση μιας κάποιας «παιδικότητας», δηλαδή μιας φλογίτσας αθωότητας και καλοσύνης και ξεγνοιασιάς που δε θα έσβηνε ποτέ η καταιγίδα των προβλημάτων, των υποχρεώσεων και των συμβιβασμών της ενήλικης ζωής. Εμείς οι δάσκαλοι έχουμε πάντα ένα παιδί μέσα μας κι η ψυχή μας δε γερνάει όσο γρήγορα γερνά η σάρκα μας!

 

Πάνε έξι μήνες όμως που ακούω το τραγούδι και κλαίω...

 

Όποτε το ακούω θλίβομαι βαθιά και συγκλονίζομαι. Και επίτηδες το ακούω ξανά και ξανά, για να συγκλονιστώ ακόμη περισσότερο και να θυμώσω και να αντιδράσω. Να αντιδράσει το δικό μου «εγώ» και να ενωθεί με κάποιο «εσύ» που θα νιώθει το ίδιο και να γίνουμε όλοι οι θυμωμένοι και αντιδραστικοί «εμείς».

 

Ποιος άλλος θλίβεται βαθιά για τα παιδιά; Ξεκάθαρα τώρα, ας πούμε την αλήθεια μεταξύ μας. Όχι την αλήθεια του Άγιου Βασίλη και του Ρούντολφ και των ξωτικών, όχι την αλήθεια του «Είμαστε επιτέλους όλοι μαζί στο σπίτι!» ή του «Γλύτωσες το πρωινό ξύπνημα, για να πας σχολείο!», αλλά την αλήθεια τη μία και μονοδιάστατη της κακοποίησης που έχουμε επιτρέψει να υφίστανται τα παιδιά μας σε αυτόν τον πανδημικό παροξυσμό και τα κούφια λόγια της προστασίας και της σωτηρίας τους!

 

[Τ’ ακούσατε; Πάλι είπαν ότι θ’ ανοίξουν τα σχολεία...]

 

Πού εξαφανίστηκαν οι αγώνες για τα δικαιώματα των παιδιών; Πότε θα τα υπερασπιστούμε;

 

Οι καιροί ήρθαν. Κι η μόνη ελπίδα βρίσκεται στο κάθε παιδί που θα σώσουμε. Αλλιώς ελπίδα δεν υπάρχει.

....................................................................................................................................

Στίχοι

 

Κάποτε θα `ρθουν να σου πουν

πως σε πιστεύουν, σ’ αγαπούν

και πώς σε θένε

 

Έχε το νου σου στο παιδί,

κλείσε την πόρτα με κλειδί

ψέματα λένε

 

Κάποτε θα `ρθουν γνωστικοί,

λογάδες και γραμματικοί

για να σε πείσουν

 

Έχε το νου σου στο παιδί

κλείσε την πόρτα με κλειδί,

θα σε πουλήσουν

 

Και όταν θα `ρθουν οι καιροί

που θα `χει σβήσει το κερί

στην καταιγίδα

 

Υπερασπίσου το παιδί

γιατί αν γλιτώσει το παιδί

υπάρχει ελπίδα

 

Αφιερωμένο σε όλες τις φατσούλες των παιδιών μου και των μαθητών μου που δε θέλω να βλέπω σκυθρωπές...

 

https://www.youtube.com/watch?v=ztJE8nnGP-c&fbclid=IwAR2Z-YHBTK7NCInt7pW6My7EUpNWD4W7MST4e4REEMkgk0Okymagjgjr1UY

Επιτάφιος

Πόσο δύσκολο είναι να τιμήσει κανείς με έργα όσους χάθηκαν και χάνονται έτσι άτιμα!
Ό,τι κι αν πω για εκείνους ίσως φανεί κατώτερο απ' ό,τι είναι αληθινά σ' αυτούς που γνωρίζουν.
Κι όσοι δε γνωρίζουν θα νομίσουν ότι υπερβάλλω.
Διότι ήταν όλοι τους ψυχές ευγενικές πριν μολυνθούν απ' την αρρώστια κι αρχίσουν να σαπίζουν.
Αντιστάσεις δεν είχαν και τη ρώμη να πάνε ενάντια στο ρεύμα.
Τώρα σκουριάζουν τα μυαλά κι οι αρετές γίνονται επαιτεία.
Ήταν τα παιδιά που άρχιζαν κάτι και πάντοτε τ' άφηναν στη μέση.
Κι οι μανάδες τους έτρεχαν με τις ποδιές να το αποτελειώσουν και να τους δώσουν άλλο.
Από μικρά.
Είναι τα παιδιά που βαριούνται γρήγορα τον κόσμο μας.
Κι όμως, θέλουν να τον ρουφήξουν όλον.
Να τον βάλουν σ' ένα ποτήρι και να τον πιουν μονορούφι.
Αλλά με μια αναπνοή δεν πίνεται ο κόσμος.
Αλλά σταλιά - σταλιά.
Αλλιώς δεν έχει νόημα, αξία, ενδιαφέρον.
Γεμίζεις πλήξη και ψάχνεις κάτι διαρκέστερο.
Ανεξίτηλο στο χρόνο και στο χώρο.
Έπαιξαν μια φορά με το διάολο.
Και εθίστηκαν έκτοτε να παίζουν αδιάλειπτα.
Και πώς να τον νικήσουν;
Άλλοι χάθηκαν με μιας.
Μα άλλοι μαρτυρούν.
Λειώνουν οι σάρκες και κολλούν στα κόκαλά τους.
Κι ο εωσφόρος στο μυαλό τους παίζει χίλια δυο παιχνίδια.
Κάθε μέρα, κάθε ώρα.
Ανασασμό δε βρίσκουν.
Φυτοζωούν.
Κι ο κόσμος ο άλλος γίνεται τυφλός.
Κλείνει τα μάτια μ' αηδία και αποστροφή.
Και τους πετάει ένα κέρμα.
Είναι δύσκολα τα έργα.
Συμφέρει η αποχαύνωση και η νιρβάνα των μαζών.
Και γίνονται οι ψυχές εμπόριο και χρήμα.
Τόσοι πολλοί αλλά στην ουσία ένας.
Πληθαίνουν αλλά μένουν ίδιοι.
Ένα πρόσωπο με ένα χαρακτήρα.
Συμπεριφορά πανομοιότυπη.
Προσωπικότητες αλλοιωμένες.
Γιατί από ανοησία πήγαν σ' εκείνα τα μέρη τα μολυσμένα.
Κι ύστερα τίποτα.
Όταν διαπιστώνουν το φιάσκο είναι αργά.
Έχουν ήδη βγει στο περιθώριο.
Είναι οι "άλλοι", οι παρίες, τα μιάσματα.
Μαθαίνουν να χειρίζονται και να 'ναι μαζί και υποχείρια.
Πριν παλικάρια, τώρα με λυγισμένα γόνατα.
Τώρα σκουλήκια που λειώνουν κάτω από βαριά πέλματα.

Θα δουλεύουμε, για να μην ψυχοκτονούμε ή θα ψυχοκτονούμε, γιατί θα δουλεύουμε;

Κάποτε η ανικανότητα του ανέργου να ανταποκριθεί στις βασικές απαιτήσεις της ζωής και να ζήσει αξιοπρεπώς τον ανάγκαζε να διάγει βίο ζητιάνου, να ζει παρασιτικά εις βάρος ευρωστότερων οργανισμών ή να εκδηλώνει παραβατική συμπεριφορά. Όπου κι αν τον οδηγούσε ορμέμφυτα η ανάγκη αντιμετώπισης της δεινής του κατάστασης, αναμφίβολα γινόταν πάντοτε ανδράποδο ψυχολογικών προβλημάτων κι αν εξέλειπαν οι εναλλακτικές λύσεις, κατέφευγε ακόμα και στη μοναδική λύτρωση, τον αυτοχειριασμό.

Σήμερα, στο λυκαυγές μιας νέας εποχής για τα εργασιακά δεδομένα, ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με μια ολότελα πρωτόγνωρη κατάσταση που τον κάνει και πάλι να αυτοχειριάζεται ψυχικά, αλλά και βιολογικά, αν τυχαίνει να ενδημεί σε μεγάλα βιομηχανικά αστικά κέντρα, σε κοινωνίες δηλαδή που ήδη έχει εκπνεύσει από μοναξιά.

Είναι γεγονός ότι οι εργασιακές σχέσεις έχουν άρδην μεταβληθεί. Ο εργαζόμενος, αντί να αναγνωρίζεται, απαξιώνεται. Βιώνει το φόβο, την ανασφάλεια, ασφυκτιά από την πίεση. Δεν αντιμετωπίζεται ως άνθρωπος, αλλά ως παραγωγική μηχανή. Εργάζεται εξατομικευμένα, αξιολογείται εξατομικευμένα. Όταν τα εργασιακά του δικαιώματα καταπατώνται από την εργοδοσία, κανείς δε βρίσκεται στο πλευρό του. Η αλληλεγγύη συνιστά μια ξεχασμένη αξία, όπως και η συνεργασία ή η συλλογικότητα.

Όταν κάποιος δεν αντλεί ευχαρίστηση από την εργασία που κάποτε τον ολοκλήρωνε και τον επιβεβαίωνε ως ανθρώπινη ύπαρξη, είναι απίθανο να μην ψυχοκτονήσει. Ο άλλοτε αφοσιωμένος εργαζόμενος, τώρα εργάζεται μηχανικά. Τίποτα δε δημιουργεί, μόνο παράγει. Δεν του επιτρέπεται να έχει αυτενέργεια, μόνο του επιβάλλεται να εκτελεί πειθήνια εντολές. Ο ανταγωνισμός με τους συναδέλφους είναι αδυσώπητος, ώστε βλέπει γύρω του απροσδιόριστους εχθρούς. Άλλωστε του απαγορεύεται να επικοινωνεί μαζί τους πέραν των εργασιακών θεμάτων. Ένα ηλεκτρονικό μάτι ακατάπαυστα τον παρακολουθεί. Πώς αλλιώς δε θα χαθούν οι πολύτιμες ώρες της εργασίας του;

Μάλλον η αναπόφευκτη ανάγκη των καιρών μας για τη δημιουργία θεσμών με παγκόσμιο χαρακτήρα δεν ευαγγελίζεται τον ερχομό καλύτερων συνθηκών ζωής για τη μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων...